2 Cümlede Özet: Klasik PDKS cihazlarının iç belleği sınırlıdır; bozulduğunda 60-90 günlük log uçar. VARDIO'da olaylar 3 MongoDB düğümüne anlık yazılır ve 2 farklı veri merkezinde yedeklenir; veri kaybı senaryosu mimari olarak sıfırdır.
1. Cihaz Bozulması Tipik Bir Salı Günü Olur
Senaryo basittir: Salı sabahı 07:45'te ofise gelen personel, parmak izi cihazına bastığında ekran siyah kalır. Cihazın güç adaptörü patlamıştır, anakart yanmıştır ya da yıldırım sonrası iç çiplerden biri kavrulmuştur. Cihaz 1 yıl garantili olduğu için ücretsiz değiştirilebilir, ama içindeki flash bellekteki veri kurtarılamaz.
Klasik bir PDKS cihazı veri kaybı senaryosu şöyle gelişir:
- Cihazın iç belleği son senkronizasyondan beri biriken logları tutar.
- Senkronizasyon ofiste haftada bir bilgisayar açıkken yapılır.
- Son senkronizasyon ile bozulma arasındaki tüm kayıtlar uçar.
- Ortalama bir KOBİ'de bu süre 60-90 gün arasıdır.
2. PDKS Cihazlarının Bellek Sınırları
| Cihaz Sınıfı | Tipik Bellek | 30 Personel İçin Kapsama |
|---|---|---|
| Düşük segment (ZK F18) | 30.000 olay | ~125 gün |
| Orta segment (Anviz EP300) | 50.000 olay | ~210 gün |
| Yüksek segment (Suprema BS3) | 1.000.000 olay | ~11 yıl |
Bellek kapasitesi yüksek olsa bile cihaz fiziksel olarak bozulduğunda flash chip okunamaz hale gelir. Profesyonel veri kurtarma maliyeti 15.000 - 60.000 TL arasındadır ve başarı oranı %40'ı geçmez.
3. Veri Kaybı Yaşandığında Ne Olur?
Geriye dönük 60-90 gün veri kaybı şirketler için şu sonuçları doğurur:
- Bordro itirazları: Personel "ben o gün geldim, kanıtlayın" dediğinde işveren elinde kanıt yoktur.
- SGK eksik gün sapmaları: Beyan edilen günler ile gerçek devam tutarsız hale gelir.
- İş mahkemesi davaları: Çıkış davalarında PDKS verisi olmayan işveren delilden yoksun kalır.
- KVKK riski: Veriyi koruyamamış olmak Madde 12 ihlalidir.
Editörün Notu: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2018/22167 sayılı kararında "işverenin elektronik kayıt sistemini koruma yükümlülüğü vardır; veri kaybı yaşanan dönem için işçi beyanı esas alınır" demiştir. Yani veri kaybı işveren aleyhine sonuç doğurur.
4. VARDIO Failover Mimarisi: Neden Veri Kaybı İmkânsız?
VARDIO'nun veri katmanı üç ayrı seviyede yedeklidir:
Seviye 1: Cihaz Tarafı
Cihaz, sunucu erişiminin olmadığı anlarda olayları yerel olarak da kaydeder. İnternet geri geldiğinde tüm offline kayıtlar geçici timestamp ile sunucuya gönderilir. Sunucu deduplication algoritması çift kaydı engeller.
Seviye 2: MongoDB Replica Set
Olay sunucuya ulaştığında üç ayrı MongoDB düğümüne aynı anda yazılır. Bir düğüm çökse bile diğer ikisi "majority write" sayısını sağlar; veri kaybolmaz. Düğümler farklı fiziksel sunucularda, farklı disk dizilerinde tutulur.
Seviye 3: Çoklu Coğrafya
MongoDB Replica Set'inin bir kopyası Türkiye veri merkezinde (Samsun-İstanbul), bir kopyası ise Fransa'da (Paris) tutulur. Bir veri merkezi tamamen düşse (yangın, doğal afet, internet kesintisi) diğer veri merkezi 30 saniye içinde aktif rolü devralır.
Bonus: Redis Önbellek
Aktif sorgular için Redis önbellek katmanı vardır. Redis düştüğünde sistem doğrudan MongoDB'ye düşer ve kullanıcı için bir kesinti hissedilmez; sadece sorgu birkaç milisaniye yavaşlar.
5. RPO ve RTO Garantileri
Felaket kurtarma alanında iki kritik metrik vardır:
- RPO (Recovery Point Objective): Kabul edilebilir veri kayıp süresi. VARDIO için 0 saniye. Çünkü her olay yazma anında üç kopya alır.
- RTO (Recovery Time Objective): Kabul edilebilir kesinti süresi. VARDIO için 30 saniyenin altında. Otomatik failover scriptleri yedek veri merkezini bu süre içinde aktif eder.
Karşılaştırma için: çoğu klasik PDKS yazılımının RPO'su "son haftalık yedekleme zamanı" kadardır; yani 7 güne kadar veri kaybı olabilir. RTO'su ise teknik servisin gelmesine bağlıdır.
"Bir kayıt güvenilirdir, çünkü kaybedildiğinde tekrar yaratılamaz; o yüzden yaratılırken yedekli olmalı."
Bu yazı faydalı oldu mu?
37 okuyucunun ortalama puanı.
4.9/5
37 Oy
Ergün Yaman — Tesis Yöneticisi
"Cihaz bir kez bozulduğunda yaşadıklarımızı yazmışsınız. Bir daha klasik PDKS düşünmem."
Funda Bilici — Bilişim Sorumlusu
"Failover mimarisi açıklaması çok teknik ve anlaşılırdı, mühendis arkadaşıma da gönderdim."
Okuyucu Soruları & Uzman Cevapları
3 soruda yedekleme özeti.
S1. PDKS cihazı bozulduğunda gerçekten 3 aylık veri mi kaybolabilir?
Cevap: Evet. Klasik PDKS cihazlarının iç belleği 30.000-100.000 kayıt tutar. 30 personellik bir şirkette bu yaklaşık 60-90 günlük log demektir.
S2. VARDIO failover mimarisi tam olarak neyi garanti eder?
Cevap: VARDIO her olayı önce bir MongoDB Replica Set üzerinde üç farklı düğüme yazar; sonra Redis önbelleğine kopyalar. Türkiye ve Fransa'da iki ayrı veri merkezi vardır. RPO 0 saniye, RTO 30 saniyenin altındadır.
S3. Cihaz seviyesinde de bir yedekleme var mı?
Cevap: Evet. VARDIO uyumlu cihazlar internet kesintisi durumunda olayları kendi belleklerine kaydeder. İnternet geri geldiğinde otomatik olarak sunucuya iletir.
Veriniz bir cihaza emanet olmasın
5 personele kadar süresiz ücretsiz. Üç düğümlü MongoDB ve iki kıtalı yedekleme dahil.